Op woensdag 12 augustus 2026 zal de zon voor 89,9% geblokkeerd worden door de maan: In Nederland zal een gedeeltelijke zonsverduistering van 19:15 tot 21:02 plaatsvinden, net voor de zonsondergang om 21:10. Mooi om te zien. Wat is daarvan het effect op het energiesysteem? We nemen je daar in detail in mee.

Om bij het begin te beginnen: een zonsverduistering is voorspelbaar, en deze keer is het al helemaal niet spannend. Waar bijvoorbeeld het weer soms veel grilliger en onvoorspelbaarder kan zijn. Al worden die modellen ook steeds beter; een plotselinge onweersbui kan forse negatieve impact geven aan energiehandelaren als zij ‘scheef’ zitten in hun handelspositie.

Impact van de zonsverduistering

Dat is niet zo bij een zonsverduistering. We weten precies wanneer deze is en welke impact deze geeft. Tegelijkertijd geeft een zonsverduistering interessante dynamieken, omdat een deel van de zon-PV opbrengst snel en overal in Nederland en Europa wegvalt. In Spanje is er een volledige zonsverduistering, die dus grotere uitslagen geeft voor het beschikbare vermogen aan zon-PV.

Deze zonsverduistering is anders dan voorgaande, omdat het niet alleen een relatief grote zonsverduistering is, maar er ook steeds meer zon-PV vermogen in Nederland staat opgesteld. Op het moment van schrijven heeft Nederland ruim 30 GWp aan opgesteld vermogen zon-PV.

Voor het Nederlandse en Europese energiesysteem is dit daarbij eenvoudiger op te vangen, omdat het in de avond plaatsvindt, net voor zonsondergang, wanneer er al relatief weinig zonnestroom wordt geproduceerd.

In maart 2025 was de impact van de zonsverduistering veel groter en moest TenneT, de landelijke netbeheerder, rekening houden met 82 MW per minuut minder zon-PV vermogen en juist 138 MW per minuut meer vermogen toen de zon weer zichtbaarder werd. Ook dat ging goed. Hierbij was er een kleine discrepantie te zien in de day-ahead uurgrafiek van de stroomprijzen tussen 11:00 en 13:00.

In Nederland gaat het slechts om een beperkte terugval, omdat het 's avonds is.

https://bsky.app/profile/bmvisser.bsky.social/post/3msx2v74ol22a

Zoals TenneT toen ook al schreef:

“Als beheerder van dat hoogspanningsnet houden wij Nederland 24/7 aan.

‘Prognoses, daar gaat het om’, zegt een collega in de control room van TenneT. Daar bewaken bedrijfsvoerders het Nederlandse hoogspanningsnet 24 uur per dag en 7 dagen per week. Dat wil zeggen: zij zorgen dat vraag en aanbod van elektriciteit in balans zijn en dat het spanningsniveau altijd gelijk is. Goede voorspellingen zijn daarbij onmisbaar. “

De economische impact

Bij TenneT zijn alle BRP (balance responsible parties) aangesloten, die kunnen inbieden en vermogen kunnen verhandelen. Elke ‘handelaar’ zal inspelen op en rekening houden met de lagere opwek van de onderliggende zon-PV-projecten op dat moment. Dat kan nu per kwartier, waar dat eerder per uur was. Op het grotere geheel van het energiesysteem is de lagere productie van zon-PV nihil, en zal dat dus ook bijna niet terugkomen in de reguliere kwartierprijzen. Misschien nog net iets hogere prijzen, maar ’s ochtends en vooral ’s avonds zijn er altijd al hogere stroomprijzen.

Wel kunnen energieopslagsystemen extra verdienen, omdat de terugval overal tegelijkertijd plaatsvindt. Daardoor moet het net ook goed in balans worden gehouden, waarbij BESS snel kan opschakelen.

(Via linkedin post)

De Europese koperen plaat

Tegelijkertijd is het elektriciteitsnet in Europa volledig met elkaar verknoopt. Dat betekent dat de gehele regio de impact van de zonsverduistering direct merkt. Alleen is dat nu beperkt, doordat de zonsverduistering pas aan het einde van de dag plaatsvindt.

De volgende Nederlandse zonsverduistering van eenzelfde omvang zal pas weer in 2081 zijn. Tussendoor zijn er nog wel vele andere gedeeltelijke zonsverduisteringen.

Flexibiliteit is de sleutel

Gelukkig zijn zonsverduisteringen heel voorspelbaar. Naast de verdere uitrol van steeds meer zon-PV capaciteit komen er ook steeds meer grootschalige energieopslagprojecten online. Energieopslagsystemen met 2 uur en steeds vaker 4 of 8 uur capaciteit kunnen dit soort periodes heel goed overbruggen.

Dat is het prettige aan het energiesysteem van de toekomst: er is flexibiliteit ingebouwd om zulke ‘swings’ goed op te kunnen vangen.